Przewodnik po miastach pilotażowych stanowi jeden z wyników prac w ramach pakietu roboczego 4 (WP4) projektu NetZeroCities (NZC), który obejmuje opracowanie i wdrożenie programu miast pilotażowych poprzez otwarty nabór wniosków oraz późniejszy program przyznawania dotacji.

Celem niniejszego przewodnika jest wsparcie miast w przygotowywaniu wniosków do złożenia w ramach otwartego naboru poprzez przedstawienie wskazówek dotyczących zakresu, celów i założeń programu Miasta pilotażowe oraz szerszej metodologii projektu NZC, a także poprzez omówienie kluczowych pojęć i terminologii oraz wskazanie przydatnych zasobów, narzędzi i studiów przypadków związanych z tymi zagadnieniami.

Przewodnik dla miast pilotażowych to publikacja, która ma na celu zapewnienie wsparcia i wskazówek miastom zamierzającym zgłosić się do programu miast pilotażowych NZC.

Zawiera on wskazówki i wytyczne dotyczące kontekstu oraz głównych założeń programu Miastów pilotażowych NZC (wraz z harmonogramem naboru wniosków), przedstawia kluczowe pojęcia, terminologię i elementy programu, a także – w stosownych przypadkach – dodatkowe materiały, linki, studia przypadków i przykłady, z których miasta mogą skorzystać podczas przygotowywania swoich wniosków.

Przewodnik może być aktualizowany w miarę pojawiania się nowych informacji lub zmian w dotychczasowych danych. Sekcja „Najczęściej zadawane pytania” (FAQ) zostanie udostępniona w przypadku, gdy pytania i udzielone na nie odpowiedzi będą miały znaczenie dla wszystkich potencjalnych wnioskodawców.

Oprócz niniejszego przewodnika, wraz z ogłoszeniem naboru (zgodnie z harmonogramem przedstawionym w sekcji 2.1) opublikowane zostaną wytyczne dotyczące naboru, zawierające zaproszenie do składania wniosków, kryteria oceny i wyboru oraz informacje techniczne dotyczące procesu składania wniosków.

Niniejszy przewodnik został opracowany tak, aby stanowił źródło informacji i inspiracji dla miast rozważających zgłoszenie się do programu NZC Miasta pilotażowe, a jego treść skupia się na następujących kwestiach:

• Dlaczego ten [rozdział/temat] ma znaczenie dla NZC i zaproszenia do składania wniosków dla miast pilotażowych?
• W jaki sposób może to być przydatne lub istotne dla miast podczas przygotowywania ich wniosków?
• Czy są jakieś odpowiednie przykłady i studia przypadków?
• Na jakie zasoby i/lub przyszłe zasoby/usługi platformy NZC powinny zwracać uwagę miasta?
• Podsumowanie: Jakie pytania powinny sobie zadać miasta w odniesieniu do tego rozdziału/tematu?
• Jakie kluczowe terminy powinny znaleźć się w słowniczku?
• Czy należy dołączyć jakieś oficjalne referencje?

Jak korzystać z niniejszego przewodnika:

• Podręcznik ma ogólną strukturę zgodną z wytycznymi zaproszenia do składania wniosków i kryteriami oceny, choć jego głównym celem jest wspieranie miast w procesie generowania pomysłów i przemyśleń przed złożeniem wniosku.
• Najważniejsze terminy i pojęcia, zaznaczone pogrubioną czcionką i kolorem niebieskim, zostały zdefiniowane na potrzeby programu NZC Miasta pilotażowe i można je znaleźć w słowniczku.
• Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi naboru wniosków, w przypadku składania wniosku obejmującego wiele miast w ramach naboru dla Miast pilotażowych należy pamiętać, że termin „miasto” użyty w niniejszym dokumencie odnosi się zarówno do grupy miast, jak i do każdego miasta wchodzącego w skład tej grupy.

Miasta są ośrodkami działalności gospodarczej, tworzenia wiedzy, innowacji i nowych technologii oraz mają wpływ na jakość życia mieszkańców i osób w nich pracujących, przyczyniając się w znacznym stopniu do dobrobytu społeczności europejskich. Odgrywają one kluczową rolę w realizacji celu Europejskiego Zielonego Ładu (EGD), jakim jest ograniczenie emisji o 55% do 2030 r. oraz osiągnięcie Neutralności klimatycznej do 2050 r. Miasta zajmują zaledwie 4% powierzchni UE, a mieszka w nich 75% obywateli UE. Ponadto miasta zużywają ponad 65% światowej energii i odpowiadają za ponad 70% globalnych emisji CO2. W 2014 r. trzech na czterech obywateli UE mieszkało na obszarach miejskich, a oczekuje się, że do 2050 r. odsetek ten wzrośnie do około 83,7%.

Ograniczanie zmian klimatycznych zależy zatem w dużej mierze od działań podejmowanych w miastach w ramach transformacji ekologicznej i cyfrowej. Oczekuje się, że Miasta Misji będą przewodzić tej transformacji, osiągając Neutralność klimatyczną przed 2030 r., a także zapewniając swoim mieszkańcom czystsze powietrze, bezpieczniejszy transport oraz mniej zatorów komunikacyjnych i hałasu. Cele misji UE na rzecz miast neutralnych klimatycznie i inteligentnych („Misja „Neutralne klimatycznie i inteligentne miasta") to stworzenie do 2030 r. 100 neutralnych klimatycznie i inteligentnych miast w Europie oraz zapewnienie, by miasta te pełniły rolę ośrodków eksperymentalnych i innowacyjnych, umożliwiając wszystkim miastom europejskim pójście w ich ślady do 2050 r.

Tak ambitny cel stanowi niezwykłe wyzwanie i będzie wymagał głębokich oraz systemowych zmian. Kluczowe znaczenie będzie miało przywództwo rządowe, podobnie jak działania ze strony przemysłu, instytucji edukacyjnych i badawczych oraz organizacji obywatelskich, co będzie wymagało spójności w zakresie polityki, zarządzania oraz sposobu pozyskiwania niezbędnych inwestycji kapitałowych.

Aby zrealizować swoje cele, Cities Mission będzie musiała również pomóc w pokonaniu poważnych wyzwań, które obecnie uniemożliwiają dużej grupie miast osiągnięcie celu, jakim jest Neutralność klimatyczna do 2030 roku. Wiele miast i organizacji miejskich stwierdziło, że choć chcą iść dalej i szybciej, napotykają na przeszkody, takie jak ich zdolności i możliwości operacyjne; dostępność środków i finansowania; oraz potrzeba zdobycia poparcia politycznego zarówno wśród wyborców, jak i w poszczególnych krajach. Są to konkretne przykłady wielu trudności, z jakimi borykają się miasta na drodze do Neutralności klimatycznej, choć niekoniecznie jedyne.

W takich obszarach jak mobilność miejska i efektywność energetyczna budynków cechy miast – takie jak wysoka gęstość zaludnienia i koncentracja geograficzna – stwarzają możliwości wprowadzania innowacji, które mogą mieć ogromny wpływ na osiągnięcie Neutralności klimatycznej. Miasta stanowią znaczną część europejskiego zasobu budowlanego, a ich renowacja jest niezbędna do oszczędzania energii na drodze do Neutralności klimatycznej. Może to przynieść ogromne (i widoczne) „korzyści dodatkowe”, takie jak lepsza jakość powietrza na zewnątrz i wewnątrz budynków, mniejsze zatłoczenie dróg, zdrowsza aktywna mobilność oraz zdrowsze, bardziej odporne na zmiany klimatu i komfortowe budynki; mniej ofiar śmiertelnych na drogach, mniej hałasu oraz czystsze, piękniejsze i bardziej wartościowe środowisko miejskie. Innymi słowy, środki polityczne mające na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych (GHG) w miastach wywołują silny i pozytywny efekt „przeniesienia”, który pomoże im zdobyć poparcie obywateli dla takich działań.

Rozwiązania w zakresie inteligentnych miast oraz wymiana danych na dużą skalę stwarzają możliwości planowania, wdrażania i monitorowania redukcji emisji w wielu sektorach, takich jak mobilność miejska, efektywność energetyczna budynków, monitorowanie zanieczyszczenia powietrza oraz gospodarka wodna i odpadowa.

Biorąc pod uwagę, że większość inwestycji niezbędnych do osiągnięcia neutralności emisyjnej będzie musiała zostać zrealizowana – bezpośrednio lub pośrednio – przez obywateli, właścicieli nieruchomości, przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, podmioty zajmujące się budową infrastruktury, firmy oraz inne zainteresowane strony (w niniejszym opracowaniu Material Economics szacuje się bowiem, że jedynie 17% inwestycji zostanie zrealizowanych bezpośrednio przez miasta), miasta odegrają kluczową rolę w mobilizowaniu innych interesariuszy poprzez wykorzystanie swoich uprawnień planistycznych, swoją rolę jako udziałowców przedsiębiorstw użyteczności publicznej, poprzez inicjatywy skierowane do obywateli, poprzez stosowanie zachęt oraz poprzez stymulowanie inwestycji skierowanych do wielu interesariuszy.

Materiały i inne inicjatywy

• Platforma misji NZC NZC Mission Platform będzie zawierała Repozytorium wiedzy z analizami przypadków i przykładami, które posłużą jako źródło inspiracji i wskazówek, a także pulpit nawigacyjny umożliwiający miastom monitorowanie i porównywanie postępów. Ponadto platforma będzie zawierała mapę ekosystemów innowacji obejmującą europejskie klastry, inkubatory i programy wsparcia, które pomagają firmom technologicznym w dostarczaniu zrównoważonych rozwiązań na potrzeby miejskich strategii klimatycznych.
• Ruch Living-in.EU dąży do przyspieszenia transformacji cyfrowej w sposób, który pomoże miastom i społecznościom sprostać szeregowi wyzwań społecznych, a w szczególności tym wynikającym ze zmian klimatycznych.
• Europejski pakt klimatyczny.
• Inicjatywa „Nowy Europejski Bauhaus” (NEB) na rzecz transformacji miejskiej sprzyjającej Neutralności klimatycznej.
• Deklaracja z Mannheim, zainicjowana przez ICLEI, mająca na celu wspieranie miast w opracowywaniu i wdrażaniu „lokalnych zielonych porozumień”, a także Nowa Karta Lipskia przyjęta w listopadzie 2020 r., w której położono szczególny nacisk na ekologiczny, sprawiedliwy i produktywny zrównoważony rozwój miast.
• Krajowe plany dotyczące energii i klimatu.
• Polityka spójności UE.
• Agenda miejska dla UE.
• Pakt UE na rzecz umiejętności
• Instrument na rzecz odbudowy i odporności oraz plany
• Plan REPowerEU
• Misja UE: Miasta neutralne klimatycznie i inteligentne: plan wdrożeniowy

Program NZC Miasta pilotażowe ma na celu wyłonienie i wsparcie europejskich miast w testowaniu oraz wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań na rzecz szybkiej dekarbonizacji w ramach programu pilotażowego, obejmującego różne obszary tematyczne i przekraczającego podziały funkcjonalne, co ma służyć systemowej transformacji. Wybór projektów pilotażowych będzie miał na celu uwzględnienie wszystkich systemów miejskich przyczyniających się do Neutralności klimatycznej, w tym mobilności, systemów energetycznych i środowiska zabudowanego, przepływów materiałów i zasobów, obszarów naturalnych, systemów kulturowych/społecznych/finansowych/instytucjonalnych oraz dostępnych przestrzeni publicznych. Każdy projekt pilotażowy może dotyczyć wszystkich lub kombinacji tych systemów miejskich, w zależności od kontekstu i skali proponowanego projektu.

Oczekuje się, że Miasta pilotażowe będą testować i wdrażać innowacyjne rozwiązania lub zestawy rozwiązań na poziomie miasta lub dzielnicy w trakcie trwania projektu pilotażowego, wydobywając konkretne wnioski płynące z tych innowacyjnych działań oraz rozwijając wiedzę, potencjał i możliwości na poziomie miasta. Do końca trwania projektu pilotażowego należy zidentyfikować jasny zestaw innowacyjnych rozwiązań gotowych do wdrożenia, skalowania i/lub powielania. Mogą one obejmować nowe modele biznesowe, inicjatywy polityczne, innowacje w zakresie zarządzania, modele finansowania oraz strategie powielania lub skalowania.

Wybrane miasta pilotażowe otrzymają środki finansowe oraz praktyczne wsparcie od doradców miejskich i partnerów konsorcjum NZC, aby dopracować swoje działania pilotażowe przed rozpoczęciem wdrażania, z uwzględnieniem kwestii zgodności z przepisami oraz uwag zgłoszonych w trakcie procesu selekcji. W miarę jak miasta i/lub społeczności lokalne uczestniczące w programach pilotażowych będą starały się pozyskać dodatkowe zasoby, platforma Mission Platform pomoże im w pozyskaniu środków na pełne wdrożenie oraz późniejsze działania związane z powielaniem i skalowaniem projektów.

Wreszcie zorganizowanych zostanie wiele działań mających na celu wspieranie uczenia się wśród miast pilotażowych jako kluczowego elementu budowania potencjału, powielania udanych innowacji oraz zacieśniania relacji. Program partnerstwa (City Learning Programme) połączy każde miasto pilotażowe z dwoma lub trzema miastami partnerskimi z państw członkowskich UE oraz krajów stowarzyszonych (H2020). Działania w ramach partnerstwa mają na celu budowanie integracyjnego udziału w skutecznych działaniach na rzecz klimatu, wspieranie sprawiedliwej transformacji oraz budowanie spójności społecznej.

Koordynacja wybranych projektów pilotażowych oraz współpraca między nimi jest niezbędna zarówno na poziomie miast, jak i na szczeblu UE, aby stworzyć zróżnicowany zbiór przykładów ilustrujących ścieżki dalszej i daleko idącej transformacji w europejskich miastach oraz w całej Unii Europejskiej. Proces wyboru projektów pilotażowych ma zatem na celu stworzenie strategicznego portfolio, w którym każdy projekt ma potencjał do przetestowania i wykazania wykonalności ścieżki zmian w konkretnym kontekście. Miasta pilotażowe, działając wspólnie, uzupełniają się w przedstawianiu obrazu tego, jak mogłyby wyglądać systemowe zmiany.

Dobrzy piloci:

• Wychodzimy z założenia, że – jak stwierdzono w Planu wdrożeniowego misji UE „Neutralne klimatycznie i inteligentne miasta”,
  „Główną przeszkodą w transformacji klimatycznej nie jest brak technologii przyjaznych dla klimatu i inteligentnych rozwiązań, ale zdolność do ich wdrożenia. Obecny, oparty na silosach model zarządzania, zaprojektowany i opracowany z myślą o tradycyjnym funkcjonowaniu miast i świadczeniu usług, nie jest w stanie doprowadzić do ambitnej transformacji klimatycznej. Dlatego pilnie potrzebna jest transformacja systemowa.”
• dążyć do transformacji systemowej poprzez celowe połączenie wielu dźwigni zmian w celu budowania potencjału pozwalającego na przyspieszenie efektów. Działania te mogą skupiać się na jednym lub kilku kluczowych obszarach emisji
• opierają się na lokalnej analizie sytuacji oraz wspólnej samoocenie kluczowych przeszkód lub szans związanych z przyspieszeniem transformacji klimatycznej, przed którymi stoi dane miasto. Dlatego miasta pilotażowe koncentrują się na kluczowych kolejnych krokach (tj. działaniach prowadzących do przełomów i/lub punktów zwrotnych), które miasto powinno rozważyć w celu ograniczenia szkodliwych emisji, przy udziale wielu podmiotów z całego społeczeństwa
• przetestować kombinację innowacji w ramach różnych obszarów działania w obrębie jednej dziedziny emisji lub poprzez połączenie różnych dziedzin emisji w ramach np. całościowej koncepcji obejmującej całą dzielnicę lub nowych rozwiązań w zakresie zarządzania na skalę całego miasta, które budują systemowy potencjał umożliwiający przyspieszenie zmian
• wzmocnić wymiar organizacyjny w celu kultywowania kultury „radykalnej współpracy”, aby utrzymać i rozszerzyć wspólne działania na rzecz Neutralności klimatycznej w całym społeczeństwie

Ponadto platforma Mission Platform będzie wspierać Miasta pilotażowe w:

• wspierać zmiany wewnętrzne w radach miejskich poprzez tworzenie stabilnych struktur międzywydziałowych powiązanych z najwyższym kierownictwem miast
• wspierać budowanie silnych więzi między podmiotami działającymi w mieście: innymi organami administracji publicznej (regionalnymi/krajowymi), sektorem prywatnym, środowiskiem akademickim, społeczeństwem obywatelskim i obywatelami oraz mediami
• wzmocnić działania na rzecz Neutralności klimatycznej miast na szczeblu krajowym poprzez „efekt kuli śnieżnej”, łączący projekty pilotażowe z transformacją innych miast w tym samym kraju

Miasta pilotażowe będą:

• przyspieszyć proces własnego uczenia się, jak osiągać przełomowe osiągnięcia i pokonywać systemowe bariery, a także
• przedstawiają różnorodne ścieżki prowadzące do transformacji, z których inne miasta w Europie mogą czerpać inspirację i dostosowywać je do własnych warunków

W miarę możliwości działania miast pilotażowych będą opierać się na ich dotychczasowych i/lub bieżących inicjatywach innowacyjnych, z uwzględnieniem dotychczasowych doświadczeń oraz określeniem, co jest potrzebne do przyspieszenia zmian.

Przykłady ilustrujące

• Miasto pilotażowe koncentruje się na zintegrowanej transformacji mobilności, wykorzystując rolę władz miejskich w obszarach technologii, finansów, regulacji, partycypacji oraz różnych rodzajów umów.
• Miasto pilotażowe koncentruje się na transformacji energetycznej obejmującej całą dzielnicę, łącząc środowisko zabudowane z systemami energetycznymi systemami poprzez badanie nowych instrumentów finansowych, strategii urbanistycznych oraz modeli zarządzania wspomaganych technologiami cyfrowymi.
• Miasto pilotażowe koncentruje się na badaniu nowych możliwości w zakresie przetwarzania danych w połączeniu z regulacjami opartymi na wynikach oraz reformą zamówień publicznych, współpracując z przedstawicielami różnych sektorów odpowiedzialnych za emisje w mieście w celu lepszego dostosowania istniejących zasobów i pozyskania nowych źródeł finansowania.

Data / godzina (CET)	Pozycja	Link
marzec 2022 r.	Wczesne ogłoszenie harmonogramu naboru na stronie internetowej projektu	Strona internetowa NZC
Czerwiec 2022 r.	Publikacja: Przewodnik dla uczestników Podczas konferencji NZC w czerwcu 2022 r. zostanie wydany przewodnik dla miast pilotażowych, który ma pomóc miastom w przygotowaniu wniosków do złożenia w ramach otwartego naboru. Publikacja: Wytyczne dotyczące zaproszeń do składania wniosków Wytyczne dotyczące zaproszenia do składania wniosków, w tym kryteria kwalifikowalności, oceny i wyboru, zostaną opublikowane zarówno na stronie internetowej NZC, w portalu Mission Portal, jak i na portalu UE poświęconym możliwościom finansowania i przetargom w sekcji dotacji zatytułowanej „Zaproszenia do składania wniosków o finansowanie kaskadowe”	Platforma NZC Misja UE: Miasta neutralne klimatycznie i inteligentne | Komisja Europejska Finansowanie i przetargi (europa.eu)
27 czerwca 2022 r. 4 lipca 2022 r. 5 września	Program miast pilotażowych NZC: cele, podejście, zgłoszenie Program miast pilotażowych NZC: Kryteria wyboru i proces selekcji Spotkanie informacyjne dotyczące kwestii technicznych Otwarte forum	27 czerwca 4 lipca
Poniedziałek, 5 września 2022 r. (godz. 12.00 czasu środkowoeuropejskiego)	Rozpoczęcie przyjmowania zgłoszeń W poniedziałek 5 września o godz. 12.00 czasu środkowoeuropejskiego (CEST) uruchomiony zostanie moduł NZC Call oraz moduł zarządzania dotacjami. Miasta będą mogły zarejestrować się w module za pośrednictwem portalu NZC Mission oraz utworzyć wniosek zawierający podstawowe informacje. Miasta będą mogły zapisać ten wniosek i powrócić do niego w dowolnym momencie aż do upływu terminu składania wniosków, określonego poniżej	Platforma NZC
czerwiec – październik 2022 r.	Publikacja: Najczęściej zadawane pytania (FAQ) W okresie od czerwca do października 2022 r. zostanie utworzony i aktualizowany plik zawierający najczęściej zadawane pytania (FAQ).	Platforma NZC
Piątek, 4 listopada 2022 r. (23:59 czasu środkowoeuropejskiego)	Termin składania zgłoszeń Ostateczny termin złożenia kompletnych wniosków. Wnioski otrzymane po tym terminie nie będą przyjmowane. Nie ma możliwości przedłużenia terminu, a wprowadzanie zmian we wniosku po jego złożeniu nie jest możliwe. Zalecamy wyznaczenie własnego, wewnętrznego terminu przed upływem tego terminu.	Platforma NZC
listopad 2022 r. – styczeń 2023 r.	Przegląd i wybór Wnioski zostaną sprawdzone pod kątem spełnienia kryteriów kwalifikowalności (etap 1), a wnioski spełniające te kryteria zostaną poddane ocenie przez niezależnych ekspertów zewnętrznych (etap 2). Wnioski, które osiągną minimalny próg punktowy zgodnie z określonymi kryteriami, przejdą do etapu ostatecznej selekcji (etap 3). Więcej informacji na temat tych etapów zostanie opublikowanych wraz z wytycznymi do zaproszenia do składania wniosków w momencie jego ogłoszenia.
28 lutego 2023 r.	Informowanie o decyzjach Wnioskodawcy otrzymają oficjalne decyzje wraz z informacją zwrotną.
marzec 2023 r.	Opracowywanie umów Wnioski zostały zmienione w celu uwzględnienia uwag dotyczących zgodności z przepisami i procesu selekcji. Przeprowadzono weryfikację due diligence oraz sfinalizowano zaktualizowane plany projektów.
marzec 2023 r.	Ogłoszenie wyników naboru i wybranych miast pilotażowych Równolegle z procesem zawierania umów lista wybranych miast pilotażowych zostanie opublikowana na platformie NZC oraz rozpowszechniona za pośrednictwem kanałów komunikacyjnych NZC. Znajdzie się w niej opis przedstawiający wybrany zestaw projektów.	Platforma NZC

Wnioskodawcy ubiegający się o udział w programie NZC Miasta pilotażowe będą mieli do dyspozycji szereg form wsparcia i wskazówek dotyczących przygotowania i złożenia wniosku w ramach naboru, takich jak:

1. Przewodnik po programie miast pilotażowych NZC
   Niniejszy przewodnik ma na celu zapoznanie wnioskodawców z programem NZC Miasta pilotażowe i zawiera szczegółowy opis ram programu, jego zamierzonego podejścia oraz oczekiwanych rezultatów, a także kluczowych pojęć i terminologii.
   
   Zachęcamy wnioskodawców do czerpania inspiracji z treści niniejszego przewodnika przy opracowywaniu koncepcji działań pilotażowych oraz do dostosowania ich do programu NZC Miasta pilotażowe, w tym do jego kryteriów oceny i wyboru.
2. Spotkania informacyjne
   Wraz z wydaniem niniejszego przewodnika konsorcjum NZC zaplanowało również serię spotkań informacyjnych, których celem jest wsparcie i pomoc miastom w opracowywaniu pomysłów na działania pilotażowe oraz przygotowywaniu wniosków. Spotkania informacyjne będą dotyczyły:
   • Program miast pilotażowych NZC: cele, podejście, zgłoszenie
   • Kryteria wyboru i proces selekcji
   • Spotkanie informacyjne dotyczące kwestii technicznych
   • Otwarte forum (pytania i odpowiedzi)
3. Portal misji
   Wnioskodawcy będą musieli zarejestrować się na portalu NZC Mission przed złożeniem wniosku do programu NZC Miasta pilotażowe, co zapewni im dostęp do różnych zasobów, a także do samego modułu składania wniosków.
   
   Portal „Mission” zapewni miastom dostęp do:
   
   • Moduł wdrażania NZC
   • Studia przypadków
   • Platforma do współpracy między użytkownikami
   • Repozytorium wiedzy
   • Moduł obsługi zaproszeń do składania wniosków i zarządzania dotacjami
   • Wytyczne techniczne dotyczące systemu (moduł zarządzania zaproszeniami do składania wniosków i dotacjami)
   • Kolejne wersje niniejszego przewodnika
   • Dane kontaktowe doradców miejskich oraz Centrum Wsparcia Ekspertów Miejskich
   Oprócz niniejszego przewodnika na portalu misji udostępniona zostanie seria dokumentów i/lub materiałów pomocniczych związanych z zaproszeniem do składania wniosków (takich jak wytyczne, załączniki, często zadawane pytania i inne istotne dokumenty). Wnioskodawcy proszeni są o regularne sprawdzanie tych materiałów pod kątem ewentualnych aktualizacji w trakcie przygotowywania wniosków. Konkretne pytania, na które nie ma odpowiedzi ani w niniejszym przewodniku, ani na portalu misji, należy kierować na adres: pilotcities@NetZeroCities.eu

Program NZC City Learning to trwający kilka miesięcy program, którego celem jest przekazywanie wiedzy i budowanie potencjału w Miastach pilotażowych i partnerskich [Twins] uczestniczących w programie. Jego podstawą jest strategia wywierania wpływu poprzez wzajemne uczenie się. Wzajemne uczenie się to podejście edukacyjne, które łączy w pary dwóch lub więcej uczniów o podobnym pochodzeniu i pozwala im aktywnie wpływać na swój wzajemny rozwój poprzez wymianę wiedzy i wspólne rozwiązywanie problemów — Miasta partnerskie.

W ramach NZC realizujemy tę zasadę, przypisując każdemu miastu pilotażowemu (lub, w przypadku wniosku obejmującego wiele miast, grupie miast) dwa lub trzy miasta partnerskie. Miasta partnerskie to miasta o podobnym kontekście do miast pilotażowych, które mogą borykać się z podobnymi wyzwaniami. Cechy te mogą wynikać z położenia geograficznego, uwarunkowań krajowych, sytuacji społeczno-gospodarczej lub innych podobnych czynników. W ten sposób NZC dąży do rozszerzenia wpływu działań miast pilotażowych poza pierwotną grupę. W trakcie trwania programu NZC będzie wspierać te miasta poprzez serię spotkań online i osobistych. Spotkania te mają na celu uzyskanie jasnego zrozumienia wyzwań, przed którymi stoją obie strony, oraz wymianę lub opracowanie potencjalnych rozwiązań. Przewiduje się, że każde miasto pilotażowe odwiedzi swoje miasto partnerskie raz z niewielką delegacją, a miasta partnerskie również odwiedzą miasto pilotażowe raz.

Program ten stanowi obowiązkowy element programu „Miasta pilotażowe”. W związku z tym w budżecie miasta pilotażowego należy przeznaczyć określony procent środków na zaangażowanie personelu. Zespół programowy skontaktuje się z miastami pilotażowymi w celu opracowania dostosowanych do ich potrzeb profili, aby zapewnić wysoką jakość dopasowania przy wyborze miast partnerskich. Obecny harmonogram przewiduje ogłoszenie naboru miast partnerskich w czerwcu 2023 r. oraz rozpoczęcie programu we wrześniu 2023 r. Dzięki temu miasta pilotażowe będą miały czas na opracowanie swoich działań i zebranie wstępnych spostrzeżeń. Więcej informacji zostanie udostępnionych miastom pilotażowym w późniejszym terminie.

Spośród organizacji partnerskich konsorcjum NZC zostanie wyznaczonych dziesięciu doradców ds. miast neutralnych klimatycznie, którzy będą wspierać Miasta Misji, pilotażowe i partnerskie w strategicznym wprowadzaniu systemowych zmian oraz w realizacji celów misji. Działania będą obejmować pomoc miastom w uzyskaniu dostępu do Platformy w celu korzystania z narzędzi i zasobów, ułatwianie wymiany między miastami oraz łączenie ich z partnerami projektowymi i ekspertami, budowanie znaczącej współpracy między miastami zaangażowanymi w Program Miast pilotażowych oraz Program Uczenia się Miast, a także bieżące wsparcie oraz wskazówki i porady dotyczące zmian systemowych, w tym identyfikowanie potrzeb oraz pomoc w procesie składania wniosków do City Expert Support Facility (więcej na temat tej usługi poniżej) — Miasta partnerskie.

Utworzony zostanie Mechanizm Wsparcia Ekspertów Miejskich (CESF) w celu zapewnienia miastom pilotażowym bezpośredniego wsparcia eksperckiego dostosowanego do zakresu działań pilotażowych. CESF będzie zaspokajać potrzeby miast pilotażowych w zakresie wiedzy specjalistycznej dotyczącej konkretnych działań, które wymagają kompetencji biznesowych spoza NZC lub nakładu pracy wykraczającego poza początkowy przydział dla istniejącego partnera NZC. Centrum zostanie uruchomione natychmiast po zakończeniu procesu selekcji miast pilotażowych. Doradcy miejscy będą współpracować ze swoimi miastami pilotażowymi w celu określenia zakresu wsparcia i wymagań dotyczących wiedzy specjalistycznej, które zostaną przekazane do Centrum za pośrednictwem specjalnego formularza zgłoszeniowego.

Wsparcie zapewnią zarówno partnerzy konsorcjum NZC, jak i – w przypadku gdy konsorcjum nie dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną, a jest ona niezbędna do prawidłowego opracowania i realizacji działań pilotażowych – podmioty zewnętrzne i/lub partnerzy lokalni, w tym członkowie Społeczności Praktyków NZC (CoP). Partnerzy lokalni będą angażowani w sytuacjach, gdy potrzebne są ograniczone zasoby w zakresie znajomości kontekstu, kultury i/lub języka, lub gdy konieczne jest wzmocnienie lokalnego potencjału.

Społeczność NZC pełni rolę rzecznika metodologii NZC poza ramami projektu oraz stanowi platformę łączącą miasta z ekspertami. Jest to wirtualna przestrzeń, w której miasta mogą zgłaszać swoje potrzeby, a także Repozytorium wiedzy, w którym praktycy mogą tworzyć grupy według lokalizacji geograficznej i specjalizacji oraz uczestniczyć w wydarzeniach, podcastach, webinariach, szkoleniach i certyfikacjach opartych na Repozytorium wiedzy NZC.

Sieć społecznościowa i platforma współpracy P2P stanowią kluczowy moduł portalu Mission, służący do interakcji między użytkownikami, w tym miastami, konsorcjum NZC oraz szerszą społecznością praktyków NZC. Miasta pilotażowe będą z niej korzystać w celu:

• Spotkania, nawiązywanie kontaktów i współpraca z innymi miastami należącymi do sieci NetZeroCities w zakresie działań, pomysłów, spostrzeżeń i innowacji
• Udostępnianie przestrzeni internetowej na potrzeby wirtualnych sesji poświęconych interpretacji zjawisk
• Tworzenie i dołączanie do grup miast zajmujących się konkretnymi zagadnieniami
• Współpraca z miastami partnerskimi oraz rozwijanie stosunków partnerskich
• Dzielenie się informacjami o wydarzeniach, pomysłach, spostrzeżeniach i innowacjach w ich mieście
• Poznawanie i publikowanie informacji o wydarzeniach organizowanych przez miasta partnerskie lub innych interesujących wydarzeniach
• Tworzenie konsorcjów miast w celu pozyskania zewnętrznego finansowania
• Prowadzenie prywatnych rozmów w cztery oczy

Element sieć społecznościowa modułu stanowi otwartą platformę dostępną dla wszystkich, służącą jako miejsce otwartej dyskusji i publikowania treści w całej społeczności NZC. Będzie to również strona startowa portalu wyświetlana po zalogowaniu, zawierająca linki do kluczowych treści w innych modułach, takich jak Repozytorium wiedzy oraz funkcja raportowania danych w City Dashboard

Platforma strony grup zapewnia przestrzeń do bardziej zorganizowanej, bieżącej współpracy, oferując funkcje udostępniania dokumentów, spotkań online oraz pracy zespołowej. Użytkownicy mogą samodzielnie określać ustawienia prywatności, dzięki czemu dostępne będą zarówno funkcje „otwarte”, jak i „zamknięte”, w przypadku których to użytkownicy decydują o zakresie dostępności. Strony grupowe zostaną utworzone zarówno na potrzeby prac tematycznych, jak i grup roboczych w ramach programu City Learning Programme („twin”)

Strony spotkania i wydarzenia oferują funkcje przydatne podczas webinarów, sesji poświęconych interpretacji treści sensemaking oraz wydarzeń edukacyjnych learning.

Repozytorium wiedzy

Repozytorium wiedzy platformy NZC/Mission Platform będzie zawierało bardzo obszerny przegląd przykładów najlepszych praktyk z miast w całej Europie. Celem Repozytorium wiedzy jest zainspirowanie miast do podejmowania konkretnych działań na rzecz Neutralności klimatycznej na każdym etapie łańcuchów wartości oraz w odniesieniu do wszystkich systemów miejskich, aby osiągnąć szerszy wpływ

Zawierać będzie:

• Najnowocześniejsze rozwiązania (podzielone na główne obszary tematyczne, w których należy podjąć działania w różnych sektorach, w których emisje muszą zostać ograniczone)
• Przegląd rozwiązań w ramach projektów H2020 (uporządkowany według tej samej struktury)
• Multimedialne studia przypadków (dotyczące działań na rzecz klimatu)
• Innowacje społeczne – studia przypadków
• Studia przypadków dotyczące metodologii angażowania obywateli i zainteresowanych stron
• Baza danych ram polityki
• Narzędzie informacyjne dotyczące źródeł finansowania

Oprócz zasobów Repozytorium wiedzy platforma NZC/Mission zapewni miastom indywidualne wsparcie ekspertów, aby mogły one dokładniej zbadać konkretne rozwiązania, koncepcje, przeszkody oraz efekty uboczne w ramach Mechanizmu wsparcia ekspertów miejskich (sekcja 3.2 niniejszego przewodnika).

Praca nad transformacją systemu wymaga silnego mandatu politycznego i społecznego. Wiąże się ona z wprowadzaniem zmian na szeroką skalę w warunkach niepewności. Nieuchronnie doprowadzi to do zakłóceń i zmian, które będą odczuwalne w codziennym życiu ludzi. Aby zmiany te były trwałe, ważne będzie przyjęcie nowych form zarządzania, kładących nacisk na współpracę, partycypację i eksperymentowanie.

Aby umożliwić transformację systemową w skali miasta, konieczne jest dogłębne zrozumienie efektów ubocznych oraz wzajemnie powiązanej wartości. Jeśli nie dostrzeże się pozytywnego wpływu transformacji klimatycznej na np. zdrowie, dobrostan/jakość życia, lokalną gospodarkę i edukację, zawsze trudniej będzie wykazać, że jest to opłacalne. Odejście od uznawania wyłącznie korzyści, które można zmierzyć i wycenić, oznacza, że miasta mogą odważnie przedstawiać pozytywną i holistyczną wizję przyszłości, uwzględniającą liczne wzajemne zależności między departamentami.

Podstawową zasadą programu NZC Miasta pilotażowe jest najpierw zrozumienie problemów objętych działaniami pilotażowymi, zarówno pod względem emisji gazów cieplarnianych, jak i pod względem barier strukturalnych, technicznych, instytucjonalnych, społeczno-ekonomicznych i kulturowych utrudniających wprowadzenie zmian.

W ramach wniosku dotyczącego programu NZC Miasta pilotażowe miasta zostaną zatem najpierw poproszone o wskazanie systemów miejskich, nad którymi będą pracować, obszary emisji istotne dla tych systemów miejskich oraz obecne bariery utrudniające transformację, a następnie potencjalne systemowe rozwiązania lub innowacje, które będą wdrażać i z których będą czerpać doświadczenia w ciągu dwóch lat trwania inicjatywy.

Osiągnięcie zerowej emisji w miastach będzie wymagało znacznego ograniczenia emisji oraz zastosowania środków kompensacyjnych we wszystkich systemach miejskich, np. w sektorach: energetycznym, transportowym, budowlanym, spożywczym, wodnym, a także w zakresie wykorzystania surowców, obszarach emisji, np. w sektorze energii dostarczanej z sieci, przemyśle i produkcji, rolnictwie i leśnictwie, gospodarce odpadami itp. W tym celu należy wdrażać i stosować technologie oraz innowacyjne rozwiązania.

Konieczne będzie podjęcie działań w całym mieście, skupiających się na następujących priorytetach (zaczerpniętych z pakietu informacyjnego UE dla miast, opracowanego przez Miasta Misji):